Liftvandalisme legt pijnpunt bloot: wat kan een VvE doen en mag je camera’s ophangen?

In een appartementencomplex aan de Geessinkweg in Enschede is al geruime tijd sprake van terugkerend vandalisme aan de lift. Volgens berichtgeving van De Gelderlander (Betaald artikel) worden telkens de knoppen uit de lift gesloopt. Na reparatie hangen er opnieuw losse draadjes uit het paneel en moet de lift weer buiten gebruik worden gesteld. Bewoners op hogere verdiepingen zijn daardoor aangewezen op de trap, ook als zij slecht ter been zijn. De kosten van de reparaties lopen op en komen uiteindelijk voor rekening van de gezamenlijke eigenaren via de VvE.

De situatie zorgt niet alleen voor praktische problemen, maar ook voor frustratie. Er is een vermoeden wie de dader zou kunnen zijn, maar er is geen bewijs. Zonder concrete verdachte is handhaving lastig. De beheerder schakelt steeds een monteur in, maar structurele oplossing blijft uit. Ondertussen stapelen de facturen zich op en voelen bewoners zich onvoldoende geïnformeerd.

Wat hier gebeurt, raakt aan meerdere kernvragen binnen het appartementsrecht. Wie is verantwoordelijk? Wat kan een VvE doen bij structureel vandalisme? En mag cameratoezicht worden ingezet als oplossing?

Wie is verantwoordelijk bij schade door vandalisme?

Een lift in een appartementencomplex is vrijwel altijd een gemeenschappelijk onderdeel in de zin van artikel 5:112 BW. Dat betekent dat onderhoud en herstel onder verantwoordelijkheid van de VvE vallen. De kosten worden verdeeld volgens de breukdelen zoals opgenomen in de splitsingsakte.

Wanneer sprake is van vandalisme door een individuele dader, kan de VvE de schade in theorie verhalen op die persoon. Maar zonder bewijs of vastgestelde dader blijft dat een papieren mogelijkheid. In de praktijk draait de gemeenschap dan op voor de kosten.

Verzekeringen bieden niet altijd uitkomst. Vandalisme is soms gedekt, maar vaak alleen onder voorwaarden en met een eigen risico. Structurele, herhaalde schade kan bovendien leiden tot discussie met de verzekeraar.

Wat kan een VvE concreet doen?

Bij terugkerend vandalisme zijn er meerdere sporen die een VvE kan bewandelen:

Aangifte of melding bij de politie

In de berichtgeving staat dat een poging tot aangifte vastliep omdat de dader onbekend is. Dat maakt het in de praktijk lastig. Vernieling is echter strafbaar, ook zonder bekende verdachte. Het VvE-bestuur kan daarom alsnog proberen aangifte te doen of in ieder geval een melding te laten registreren, bijvoorbeeld voor dossiervorming of richting de verzekeraar.

Transparantie en zichtbaarheid

Transparantie richting bewoners is belangrijk. Informeer actief over de schade, de kosten, eventuele meldingen bij de politie en de stappen die worden onderzocht. Onvoldoende communicatie ondermijnt het vertrouwen in bestuur en beheerder. Bovendien heeft zichtbare communicatie nog een tweede effect: als duidelijk is dat incidenten worden vastgelegd en besproken, kan dat ook een signaal afgeven aan degene die verantwoordelijk is. Stilte werkt zelden preventief, duidelijkheid soms wel.

Preventieve en technische maatregelen

Naast melding en communicatie kan de VvE ook kijken naar praktische oplossingen. Denk aan betere verlichting, een ander (vandalismebestendig) liftpaneel of meer toezicht. Soms kan een relatief eenvoudige technische aanpassing herhaling al bemoeilijken.

Als deze maatregelen onvoldoende effect hebben, kan in een volgende stap worden gekeken naar zwaardere middelen, zoals cameratoezicht, waarover hieronder meer.

Mag een VvE camera’s ophangen?

In het artikel in De Gelderlander wordt aangegeven dat camera’s niet mogen vanwege privacy. Dat is te kort door de bocht. Cameratoezicht in een VvE is niet verboden, maar moet voldoen aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

De Autoriteit Persoonsgegevens geeft expliciet aan dat een VvE camera’s mag plaatsen in gemeenschappelijke ruimten, mits er een gerechtvaardigd belang is en aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan. Zie hiervoor de toelichting van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Belangrijke voorwaarden zijn:

Gerechtvaardigd belang

De VvE moet kunnen onderbouwen dat er een reëel probleem is, zoals herhaald vandalisme, en dat cameratoezicht noodzakelijk is om dit tegen te gaan.

Noodzakelijkheid en proportionaliteit

Er moet worden beoordeeld of minder ingrijpende maatregelen onvoldoende effect hebben. Een camera mag niet verder filmen dan nodig is.

Transparantie

Bewoners en bezoekers moeten duidelijk geïnformeerd worden dat er cameratoezicht plaatsvindt, bijvoorbeeld via borden.

Beperking van het opnamegebied

De camera mag uitsluitend gemeenschappelijke ruimten filmen en geen privéwoningen.

Beperkte bewaartermijn

Beelden mogen niet langer worden bewaard dan noodzakelijk. In de praktijk wordt vaak een termijn van maximaal vier weken gehanteerd, tenzij beelden nodig zijn voor een incident.

Wat zegt de jurisprudentie?

Rechtspraak laat zien dat cameratoezicht binnen een VvE mogelijk is, mits zorgvuldig geregeld.

Zo oordeelde de rechtbank Midden-Nederland (ECLI:NL:RBMNE:2024:7445) dat geplaatste camera’s moesten worden verwijderd, omdat deze zonder voldoende grondslag en zonder juiste besluitvorming waren aangebracht. De uitspraak is samengevat terug te vinden op www.vverechtspraak.nl.

Daartegenover staat een andere uitspraak van dezelfde rechtbank (ECLI:NL:RBMNE:2025:987), waarin cameratoezicht juist wél in stand bleef omdat het belang van veiligheid en bescherming van eigendom zwaarder woog en het gebruik zorgvuldig was ingericht. Ook deze uitspraak is samengevat terug te vinden op www.vverechtspraak.nl.

Deze beide uitspraken sluiten aan bij wat wij eerder schreven in ons artikel uit 2020 over cameratoezicht binnen de VvE en in 2022 over camera’s in de VvE: welk belang gaat er voor? Namelijk kort gezegd: camera’s mogen, maar alleen na een rechtsgeldig VvE-besluit, met een duidelijke belangenafweging en een zorgvuldig privacyprotocol.

De bredere les voor VvE’s

Het voorval in Enschede laat zien hoe kwetsbaar een VvE kan zijn wanneer verantwoordelijkheden onduidelijk zijn, communicatie stroef verloopt en besluitvorming traag is. Vandalisme raakt niet alleen de portemonnee, maar ook de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel in een gebouw.

Cameratoezicht is geen wondermiddel, maar het is juridisch gezien wel degelijk een mogelijke oplossing. Mits zorgvuldig toegepast, kan het bijdragen aan het stoppen van herhaaldelijke vernielingen en het beschermen van gemeenschappelijk eigendom.

Voor VvE-besturen is de kernvraag niet of het mag, maar of het goed wordt geregeld.