NOS laat worsteling VvE’s zien, maar mist de echte oorzaak: gebrek aan politieke keuzes

Afgelopen weekend besteedde het NOS Journaal aandacht aan de verduurzaming van VvE’s. In een item van ruim twee minuten werd een herkenbaar beeld geschetst: een verouderd appartementencomplex, bewoners die al jaren bezig zijn met plannen, oplopende kosten en de nodige moeite om iedereen mee te krijgen. (Bekijk het item hier terug van 11 minuten)

Op zichzelf is daar weinig nieuws aan. Iedereen die met VvE’s werkt, zal dit beeld direct herkennen. Toch wringt er iets in het verhaal dat werd verteld. Niet zozeer door wat er wél in zat, maar vooral door wat ontbrak.

Want wie het item bekijkt, krijgt al snel het gevoel dat verduurzaming binnen VvE’s vooral ingewikkeld is door de VvE zelf. Door besluitvorming, door draagvlak, door bewoners die het niet eens worden. Terwijl de praktijk vaak net iets anders ligt.

Een herkenbaar beeld, maar zonder context

In het item zien we een complex in Dordrecht waar de situatie inmiddels behoorlijk schrijnend is. Slechte isolatie, dun glas en woningen die moeilijk warm te krijgen zijn. Een bewoner vertelt hoe ze ’s avonds in een slaapzak op de bank ligt om het enigszins comfortabel te houden. Dat soort beelden maken duidelijk waarom verduurzaming geen luxe is, maar noodzaak.

Ook adviseur Natasja Lans (Helder VvE Advies), die VvE’s begeleidt bij dit soort trajecten, schrikt van wat ze in de praktijk tegenkomt. Over het complex zegt ze in het item:

“Toen ik hier voor de eerste keer kwam, ben ik echt heel erg geschrokken. Waarom zou je mensen zo willen laten leven?”

Tegelijkertijd wordt ook zichtbaar waar het spaak loopt. De plannen liggen er, de urgentie is duidelijk, maar de uitvoering blijft achter. Verduurzaming betekent hogere maandlasten en daarvoor is instemming nodig van een meerderheid binnen de VvE. In dit geval gaat het om bedragen die oplopen tot zo’n 100 tot 160 euro per maand extra.

Daar zit precies de spanning. Niet zozeer in de bereidheid om te verduurzamen, maar in de vraag of het financieel haalbaar is voor alle betrokkenen.

Wat je niet ziet in het nieuwsitem

Wat opvalt, is dat het item dit vooral laat zien als een praktisch probleem binnen de VvE. Terwijl de echte oorzaak breder ligt en op dit moment zelfs onderwerp is van politiek debat.

Nog geen week eerder werden namelijk de antwoorden gepubliceerd op Kamervragen over onderhoud en verduurzaming bij VvE’s. Daar schreven wij zelf ook al uitgebreid over in een eerder artikel op Nederlandvve.nl. Die vragen kwamen er niet voor niets. Ze zijn juist gesteld omdat steeds duidelijker wordt dat veel VvE’s tegen dezelfde grenzen aanlopen als in het NOS-item zichtbaar wordt.

In de beantwoording erkent de minister dat er sprake is van achterstallig onderhoud, beperkte financiële slagkracht en de ingewikkelde samenhang tussen onderhoud en verduurzaming. Dat klinkt herkenbaar en eerlijk gezegd ook logisch. Alleen blijft het daar grotendeels bij.

Financiering blijft het echte knelpunt

Wat ontbreekt, zijn concrete stappen om die situatie te verbeteren. De financieringsmogelijkheden worden niet verruimd, nieuwe middelen blijven uit en voor veel VvE’s verandert er op korte termijn weinig.

Dat is precies waar de kritiek van VvE Belang zich op richt. Zij stellen dat het kabinet vooral de huidige situatie beschrijft, maar geen duidelijke richting geeft voor verbetering. De problemen worden gezien, maar niet opgelost.

De worsteling van VvE’s die tijdens het NOS-item zichtbaar wordt, sluit naadloos aan op wat VvE Belang aangeeft: zonder extra financiële middelen en ruimere regelingen blijft verduurzaming voor veel VvE’s simpelweg niet haalbaar. Het is dus geen op zichzelf staand verhaal, maar het directe gevolg van beleid dat nog onvoldoende aansluit op de praktijk.

Neem bijvoorbeeld de rol van subsidies, die in het item nadrukkelijk naar voren komt. Zonder subsidie gaan veel projecten simpelweg niet door. Zelfs mét subsidie blijft het vaak spannend of het financieel haalbaar is. Tegelijkertijd is de beschikbare pot beperkt en volgens betrokkenen snel uitgeput.

Lans schetst hoe snel die middelen in de praktijk verdwijnen:

“Ik heb nu een aanvraag gedaan van 3,5 miljoen voor één gebouw en een andere zit ook rond de 3 miljoen. Als de rest dat ook doet, dan is die 90 miljoen zo op.”

Volgens haar is de afhankelijkheid van deze regelingen allesbepalend:

“Als die regeling er niet is, dan houdt het op. Dan gaat het gewoon niet gebeuren.”

In de beantwoording van de Kamervragen erkent de minister dit probleem wel, maar blijft het bij de constatering dat bestaande regelingen voorlopig toereikend zouden moeten zijn. Nieuwe middelen of structurele uitbreiding van subsidies worden niet aangekondigd. Daarmee komt de boodschap vanuit de politiek er feitelijk op neer dat VvE’s het moeten doen met wat er nu is, terwijl de praktijk laat zien dat dat vaak niet voldoende is.

Kleine VvE’s blijven achter

Daar komt bij dat lang niet alle VvE’s toegang hebben tot de beschikbare instrumenten. Met name kleinere VvE’s vallen regelmatig buiten de boot, bijvoorbeeld doordat bepaalde fondsen pas toegankelijk zijn vanaf een minimum aantal appartementen.

Juist die groep vormt een groot deel van de woningvoorraad, maar blijft daarmee grotendeels afhankelijk van eigen middelen. De minister erkent dit probleem, maar doet geen toezeggingen om dit te veranderen. Daarmee blijft een grote groep VvE’s in onzekerheid.

De rekening komt bij bewoners terecht

Ook aan de kant van bewoners blijft het puzzelen. Hogere maandlasten zijn voor veel huishoudens lastig op te brengen, zeker in een tijd waarin kosten op meerdere fronten stijgen. De bestaande regelingen om dit op te vangen, zoals de VvE-ledenlening, bereiken maar een beperkte groep.

Het gevolg laat zich raden. Plannen worden uitgesteld, besluiten worden vooruitgeschoven en noodzakelijke ingrepen blijven liggen. Niet omdat de urgentie ontbreekt, maar omdat de randvoorwaarden niet op orde zijn.

Het echte verhaal zit achter het nieuws

En dat is misschien wel de belangrijkste conclusie als je het nieuwsitem en de Kamervragen naast elkaar legt. De uitdaging zit niet alleen in de VvE zelf, maar juist in het systeem eromheen.

Het NOS-item laat zien hoe het er in de praktijk aan toegaat. De Kamervragen maken duidelijk waarom dat zo is. Pas als je die twee samenbrengt, ontstaat het volledige beeld. En dat beeld is niet dat VvE’s niet willen of niet kunnen organiseren, maar dat de financiële randvoorwaarden simpelweg tekortschieten.

Zolang daar vanuit de politiek geen verandering in komt, blijft verduurzaming voor veel VvE’s steken tussen ambitie en uitvoerbaarheid.