CO₂-heffing op gas door ETS2 vergroot druk op VvE’s om te verduurzamen

Huishoudens lopen een groter risico op energiearmoede als zij straks indirect moeten betalen voor de CO₂-uitstoot van fossiele brandstoffen. Daarvoor waarschuwde de NOS deze week op basis van onderzoek van onder meer het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en CE Delft.

Voor VvE’s raakt die discussie een extra gevoelig punt. Appartementseigenaren kunnen de hogere kosten straks individueel voelen via hun energierekening, terwijl veel oplossingen juist collectief geregeld moeten worden via de VvE.

Appartementseigenaren kunnen vanaf 2028 indirect meer gaan betalen voor aardgas door het nieuwe Europese emissiehandelssysteem ETS2. Die ontwikkeling vergroot de druk op VvE’s om na te denken over isolatie, collectieve installaties, onderhoudsplanning en financiering. Vooral slecht geïsoleerde appartementencomplexen met collectieve gasinstallaties kunnen kwetsbaar zijn.

Wat is ETS2?

ETS2 is een nieuw Europees emissiehandelssysteem voor onder meer gebouwverwarming en wegverkeer. Leveranciers van fossiele brandstoffen moeten straks emissierechten kopen voor de CO₂-uitstoot van aardgas, benzine en diesel. Die extra kosten kunnen vervolgens worden doorberekend aan consumenten via de energierekening.

Huishoudens worden dus niet zelf ETS2-plichtig. Ook VvE’s betalen niet rechtstreeks een Europese CO₂-heffing. De financiële gevolgen komen waarschijnlijk indirect terecht bij bewoners en eigenaren via hogere energiekosten.

De invoering voor consumenten wordt nu verwacht vanaf 2028. De Europese Commissie en verschillende marktpartijen gingen eerder nog uit van 2027, maar inmiddels wordt uitgegaan van een latere start.

Wat kan dit betekenen voor de energierekening?

Het PBL verwacht voor 2030 een CO₂-prijs van ongeveer 57 tot 135 euro per ton (1.000 kilogram). Volgens het planbureau komt dat neer op ongeveer 10 tot 24 cent extra per kubieke meter aardgas. Voor benzine gaat het om ongeveer 13 tot 35 cent per liter. Die bedragen zijn nadrukkelijk prognoses en geen vaste tarieven. De uiteindelijke prijs hangt af van Europees beleid, marktomstandigheden en de ontwikkeling van de uitstoot.

Voor appartementen kan dat bijvoorbeeld betekenen:

• 500 m³ gasverbruik per jaar: ongeveer 50 tot 120 euro extra
• 700 m³ gasverbruik per jaar: ongeveer 70 tot 168 euro extra
• 1.000 m³ gasverbruik per jaar: ongeveer 100 tot 240 euro extra

Dat zijn grove rekenvoorbeelden op basis van de PBL-bandbreedte. De totale energierekening blijft daarnaast afhankelijk van andere factoren, zoals energiebelasting, netbeheerkosten, leveringsprijzen en vaste lasten.

Waarom raakt dit appartementseigenaren anders?

Bij een grondgebonden woning zonder VvE kan een eigenaar vaak zelf besluiten over isolatie, glas of een warmtepomp. In appartementencomplexen met een VvE ligt dat anders.

Dak, gevel, galerijen, collectieve installaties, ventilatie of gezamenlijke verwarmingssystemen vallen meestal onder de verantwoordelijkheid van de VvE. Een individuele eigenaar kan daar niet zelfstandig over beslissen.

Daardoor ontstaat een bijzondere situatie. De hogere energiekosten worden individueel gevoeld via de energierekening, terwijl veel oplossingen collectief geregeld moeten worden.

Vooral in oudere appartementencomplexen kan dat ingewikkeld zijn. Verduurzaming vraagt vaak om draagvlak in de vergadering van eigenaren, voldoende reserves, een actueel MJOP en soms externe financiering.

Goed georganiseerde VvE’s lopen daarbij waarschijnlijk minder risico dan VvE’s die onderhoud en verduurzaming al jaren uitstellen.

Risico op grotere energiearmoede

Volgens CE Delft kan ETS2 in 2030 leiden tot ongeveer 24.000 extra huishoudens in energiearmoede. Het PBL waarschuwt daarnaast dat zowel energiearmoede als vervoersarmoede kunnen toenemen.

Voor appartementseigenaren kan dat extra ingewikkeld worden. Bewoners met beperkte financiële ruimte krijgen mogelijk te maken met twee soorten druk tegelijk: hogere energielasten én hogere bijdragen voor verduurzaming of onderhoud.

Dat speelt vooral in complexen met slechte isolatie of verouderde installaties. Juist daar zijn investeringen vaak groot, terwijl niet iedere eigenaar daar direct financiële ruimte voor heeft.

Daardoor komen juist VvE’s die nu al moeite hebben met verduurzaming verder onder spanning te staan. Nederlandvve.nl schreef eerder al over VvE’s die vastlopen op financiering, achterstallig onderhoud, gebrek aan draagvlak of ingewikkelde besluitvorming rond verduurzaming.

Stilstaan wordt duurder

ETS2 verplicht VvE’s niet direct om te verduurzamen. Toch werkt het systeem wel als een extra financiële prikkel om fossiel energiegebruik terug te dringen.

Daardoor wordt het voor VvE’s belangrijker om inzicht te hebben in het energieverbruik van het gebouw, de staat van de schil, toekomstige onderhoudskosten en mogelijke financieringsroutes.

Een actueel MJOP krijgt daarmee ook een bredere functie. Het gaat niet alleen meer over onderhoud, maar steeds vaker ook over energieverbruik, betaalbaarheid en toekomstige lasten voor eigenaren.

Mogelijkheden voor verduurzaming van VvE’s

De overheid probeert verduurzaming van VvE’s al langer te stimuleren. Via de Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaren (SVVE) kunnen VvE’s subsidie aanvragen voor onder meer energieadvies, onderzoek, isolatiemaatregelen en laadinfrastructuur.

Volgens de Rijksoverheid zijn tot maart 2026 ruim 63.000 VvE-woningen verduurzaamd met inzet van de SVVE. Dat komt neer op ongeveer 4,5 procent van het totale aantal woningen binnen een VvE.

Voor financiering kunnen VvE’s onder meer terecht bij het Nationaal Warmtefonds. Dat fonds biedt leningen voor verduurzaming van appartementencomplexen. De voorwaarden verschillen per situatie en per type VvE.

Daarmee verdwijnen de drempels niet. Maar het betekent wel dat VvE’s steeds vaker eerder moeten nadenken over onderhoud, isolatie en financiering, voordat hogere energielasten tot spanningen binnen de vereniging leiden.

Eerder schreef Nederlandvve.nl bijvoorbeeld al over VvE’s waar verduurzaming stokt door lage reserves, achterstallig onderhoud of verouderde regels binnen het appartementsrecht.

Waarom wachten voor VvE’s duurder wordt

ETS2 is voor VvE’s geen directe nieuwe belastingplicht. Toch kan het systeem wel voelbaar worden in appartementencomplexen waar veel gas wordt gebruikt of verduurzaming achterblijft.

Voor appartementseigenaren zit daar een extra complicatie: zij krijgen de hogere energiekosten individueel op hun rekening, terwijl de belangrijkste oplossingen vaak collectief geregeld moeten worden.

Juist daarom komen energiebeleid, onderhoud, betaalbaarheid en besluitvorming binnen VvE’s steeds dichter bij elkaar te liggen. VvE’s die nu al werken aan inzicht, planning en verduurzaming staan waarschijnlijk sterker dan complexen die blijven wachten.