Bestuurdersaansprakelijkheid VvE: wanneer is het bestuur aansprakelijk?

Een bestuurder van een Vereniging van Eigenaars (VvE) is niet automatisch privé aansprakelijk als er binnen de VvE iets fout gaat. De VvE is zelf een rechtspersoon en is in beginsel verantwoordelijk voor haar eigen verplichtingen en handelen. Persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder komt pas in beeld als daarvoor een afzonderlijke juridische grond bestaat en de bestuurder een voldoende ernstig verwijt kan worden gemaakt.

Wanneer is een VvE-bestuurder persoonlijk aansprakelijk?

Voor bestuurders van een VvE geldt artikel 2:9 BW in samenhang met artikel 5:124 lid 2 BW. Een bestuurder moet zijn taak behoorlijk vervullen. Als een bestuurder zijn taak onbehoorlijk vervult en hem daarvan persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt, kan hij tegenover de VvE aansprakelijk zijn voor de daardoor ontstane schade.

Dat is een hogere drempel dan een gewone fout. Of sprake is van een ernstig verwijt hangt af van alle omstandigheden van het geval, waaronder de taakverdeling binnen het bestuur, de informatie waarover de bestuurder beschikte, de aard van de beslissing en wat van een redelijk handelend bestuurder mocht worden verwacht.

Dat deze drempel ook bij VvE’s daadwerkelijk wordt toegepast, blijkt uit recente rechtspraak. Zo oordeelde de Rechtbank Gelderland in 2024 in een zaak waarin een VvE een voormalig bestuurder aansprakelijk stelde dat geen voldoende ernstig verwijt was aangetoond. Zie ECLI:NL:RBGEL:2024:7331.

Interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid

Bij bestuurdersaansprakelijkheid is het belangrijk onderscheid te maken tussen twee situaties.

1. Aansprakelijkheid tegenover de VvE

Dit wordt vaak interne bestuurdersaansprakelijkheid genoemd. De VvE zelf stelt dan dat een bestuurder zijn bestuurstaak onbehoorlijk heeft vervuld en daardoor schade aan de vereniging heeft veroorzaakt. Artikel 2:9 BW is hierbij de belangrijkste wettelijke basis.

Voorbeelden kunnen zijn:

• geld van de VvE voor privédoeleinden gebruiken;
• ernstige financiële misstanden laten voortbestaan terwijl ingrijpen van de bestuurder mocht worden verwacht;
• bewust handelen buiten de eigen bevoegdheden met aanzienlijke schade voor de VvE;
• essentiële informatie achterhouden of de VvE doelbewust misleiden;
• structureel geen behoorlijke administratie voeren terwijl dit tot schade leidt.

Niet iedere onhandige beslissing, gemiste termijn of tegenvallende uitkomst maakt een bestuurder dus persoonlijk aansprakelijk.

2. Aansprakelijkheid tegenover een eigenaar, leverancier of andere derde

Een derde kan onder bijzondere omstandigheden ook een bestuurder persoonlijk aanspreken op grond van onrechtmatige daad. Het uitgangspunt blijft echter dat de VvE zelf aansprakelijk is voor haar eigen verplichtingen. Voor persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurder is in het algemeen nodig dat hem van de benadeling persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt.

Een bekend voorbeeld is de situatie waarin een bestuurder namens een rechtspersoon verplichtingen aangaat terwijl hij weet of redelijkerwijs moet begrijpen dat de rechtspersoon die niet kan nakomen en ook geen verhaal zal bieden. Ook het bewust bewerkstelligen dat de VvE haar verplichtingen niet nakomt kan, afhankelijk van de omstandigheden, tot persoonlijke aansprakelijkheid leiden.

Is het hele VvE-bestuur hoofdelijk aansprakelijk?

Ook dat is niet automatisch het geval. Artikel 2:9 BW kent wel een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor aangelegenheden die tot de taak van het gehele bestuur behoren. Bij onbehoorlijke taakvervulling kan hoofdelijke aansprakelijkheid aan de orde zijn. Een bestuurder kan zich onder omstandigheden echter disculperen als de tekortkoming hem niet kan worden verweten en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen te voorkomen of te beperken.

Een interne taakverdeling, bijvoorbeeld tussen voorzitter, secretaris en penningmeester, is dus relevant maar ontslaat andere bestuurders niet zonder meer van iedere verantwoordelijkheid. Zeker bij belangrijke financiële of bestuurlijke beslissingen blijft van het bestuur als geheel oplettendheid worden verwacht.

Is een vrijwillige VvE-bestuurder ook aansprakelijk?

Ja, ook een vrijwillige of onbezoldigde bestuurder kan in beginsel persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Het feit dat iemand geen vergoeding ontvangt, geeft geen algemene vrijstelling van bestuurdersaansprakelijkheid.

Dat betekent niet dat een vrijwilliger voor elke fout met zijn privévermogen instaat. Ook bij een vrijwillige bestuurder moet aan de toepasselijke aansprakelijkheidsmaatstaf worden voldaan. De concrete omstandigheden en wat redelijkerwijs van die bestuurder mocht worden verwacht, spelen daarbij een rol.

Kan de penningmeester privé aansprakelijk zijn?

Een penningmeester heeft vaak een belangrijke rol bij betalingen, administratie, begroting en financiële controle. Gaat daar iets mis, dan is de functieverdeling relevant bij de beoordeling wie waarvoor verantwoordelijk was.

Tegelijk blijft financieel beleid niet altijd uitsluitend een zaak van de penningmeester. Andere bestuurders kunnen signalen van financiële problemen niet zonder meer negeren omdat één bestuurslid de administratie voert. Een goede taakverdeling, periodieke rapportage en controle verkleinen dat risico.

Voorbeelden uit de VvE-praktijk

Nederlandvve.nl heeft door de jaren heen verschillende zaken over bestuurdersaansprakelijkheid besproken. Zo werd een VvE-bestuurder aansprakelijk gehouden nadat de administratie ernstig was verwaarloosd. Lees de praktijkzaak Administratie een puinhoop, VvE-bestuurder aansprakelijk.

In een andere zaak speelde de betaling van valse facturen. Bekijk daarvoor VvE-bestuurder aansprakelijk voor betalen valse facturen.

Zulke uitspraken zijn nuttige voorbeelden, maar betekenen niet dat dezelfde uitkomst automatisch geldt bij iedere fout van een VvE-bestuurder. De omstandigheden van het concrete geval blijven doorslaggevend.

Wat als de vergadering het besluit heeft genomen?

Het bestuur voert veel besluiten van de vergadering van eigenaars uit. Een rechtsgeldig besluit van de vergadering is daarom een belangrijk uitgangspunt voor het bestuur. Toch is een ALV-besluit geen algemene vrijbrief voor iedere uitvoeringshandeling.

Het bestuur moet binnen zijn bevoegdheden blijven, de splitsingsakte en het reglement volgen en bij de uitvoering zorgvuldig handelen. Bij twijfel over een ingrijpende of risicovolle beslissing is het verstandig om het mandaat duidelijk vast te leggen en zo nodig juridisch advies in te winnen.

Wat betekent decharge voor aansprakelijkheid?

Bij de vaststelling van de jaarrekening kan de vergadering het bestuur decharge verlenen. Daarmee wordt het bestuur in beginsel intern ontslagen van aansprakelijkheid voor het gevoerde beleid voor zover dat beleid uit de stukken blijkt of anderszins aan de vergadering bekend was.

Decharge is geen onbeperkte bescherming. Zij ziet niet zonder meer op verzwegen of onbekende feiten en beschermt een bestuurder niet tegen aanspraken van derden. Lees meer op onze pagina Wat betekent decharge binnen de VvE?

Wat is het verschil tussen aansprakelijkheid van de VvE en van het bestuur?

De VvE kan zelf aansprakelijk zijn voor schade, bijvoorbeeld wanneer schade ontstaat door gebrekkig onderhoud aan gemeenschappelijke delen. Dat betekent nog niet dat de individuele bestuurders dezelfde schade uit privévermogen moeten betalen.

Om een bestuurder daarnaast persoonlijk aansprakelijk te houden, moet aan de strengere voorwaarden voor bestuurdersaansprakelijkheid worden voldaan. Houd die twee vragen daarom altijd uit elkaar: is de VvE aansprakelijk? en kan een specifieke bestuurder daarnaast persoonlijk aansprakelijk worden gehouden?

En hoe zit het met de VvE-beheerder?

Een professionele VvE-beheerder is niet automatisch juridisch bestuurder van de VvE. De beheerder kan op basis van een beheerovereenkomst administratieve, financiële of technische taken uitvoeren, terwijl het formele bestuur bij andere personen ligt.

Of een beheerder aansprakelijk is, hangt daarom onder meer af van de overeenkomst, de gegeven opdracht, de gemaakte fout en de schade. Lees ook wat een VvE-beheerder doet en hoe de rol verschilt van het bestuur.

Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering voor de VvE

Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering kan bestuurders beschermen tegen de financiële gevolgen van bepaalde aansprakelijkheidsclaims en de kosten van verweer. Zo’n verzekering is niet wettelijk verplicht voor iedere VvE, maar kan wel verstandig zijn. De precieze dekking en uitsluitingen verschillen per polis.

Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering is iets anders dan de aansprakelijkheidsverzekering van de VvE zelf. Lees onze aparte uitleg over de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering voor VvE-bestuurders.

Hoe verkleint een VvE-bestuur het aansprakelijkheidsrisico?

Een bestuur kan het risico op problemen aanzienlijk verkleinen met een zorgvuldige werkwijze:

• controleer bevoegdheden in de splitsingsakte en het reglement;
• leg bestuurs- en ALV-besluiten duidelijk vast;
• werk met een actuele begroting en controleer periodiek de financiële positie;
• zorg voor functiescheiding en controle bij betalingen;
• laat de kascommissie of externe controleur de jaarstukken daadwerkelijk controleren;
• meld tegenstrijdige belangen en handel daar zorgvuldig naar;
• sluit geen verplichtingen af waarvan duidelijk is dat de VvE ze niet kan dragen;
• reageer op signalen van fraude, financiële tekorten of ernstige onderhoudsrisico’s;
• win bij grote juridische of financiële risico’s tijdig deskundig advies in.

Een VvE-bestuurder aansprakelijk stellen: hoe werkt dat?

Wie meent schade te hebben geleden door een bestuurder, moet eerst bepalen wie de schade juridisch heeft geleden: de VvE zelf of een individuele eigenaar of derde. Als de schade bij de VvE ligt, is het doorgaans de VvE die een vordering tegen de bestuurder moet instellen.

Vervolgens moet worden onderbouwd welk handelen of nalaten de bestuurder wordt verweten, welke norm is geschonden, waarom sprake is van een voldoende ernstig verwijt, welke schade is ontstaan en wat het verband is tussen het handelen en die schade. Alleen onvrede over het gevoerde beleid is daarvoor niet genoeg.

Bij een serieuze aansprakelijkstelling is juridisch advies verstandig, zowel voor degene die een claim overweegt als voor het bestuur dat wordt aangesproken.

Kort samengevat

Een VvE-bestuurder is niet automatisch privé aansprakelijk voor fouten of schade binnen de VvE. Persoonlijke aansprakelijkheid is een uitzondering waarvoor de concrete omstandigheden en de ernst van het verwijt bepalend zijn. Maak bovendien altijd onderscheid tussen aansprakelijkheid van de VvE zelf, interne bestuurdersaansprakelijkheid tegenover de VvE en aansprakelijkheid van een bestuurder tegenover derden.