VvE-verlichting: LED, kosten, besparing en aandachtspunten

Verlichting in trappenhuizen, entrees, galerijen, bergingen en parkeergarages is voor veel VvE’s een vaste kostenpost. Overstappen op LED kan het stroomverbruik en onderhoud verlagen, maar alleen als de VvE kijkt naar meer dan het wattage van de lamp. Ook lichtniveau, armaturen, sensoren, branduren, onderhoud en de werkelijke energiekosten bepalen of een investering verstandig is.

Is verlichting in een appartementencomplex van de VvE?

Verlichting in gemeenschappelijke ruimten en de bijbehorende elektrische installatie zijn bij veel VvE’s gemeenschappelijk. Denk aan verlichting in de entree, het trappenhuis, de galerij, parkeergarage en gezamenlijke bergingen.

De splitsingsakte en het toepasselijke splitsingsreglement blijven bepalend. Controleer daarom bij twijfel welke installatieonderdelen gemeenschappelijk zijn en volgens welke verdeelsleutel de kosten worden gedragen.

Wanneer is overstappen op LED interessant?

LED is vooral interessant als de bestaande verlichting relatief veel stroom verbruikt, veel branduren maakt of regelmatig onderhoud vraagt. Bij weinig gebruikte ruimten kan de besparing kleiner zijn en kunnen bewegingssensoren of een andere schakeling meer effect hebben dan alleen andere lampen.

Kijk daarom eerst naar de huidige situatie: hoeveel armaturen zijn er, welk vermogen hebben ze, hoeveel uur branden ze en wat betaalt de VvE werkelijk voor elektriciteit en onderhoud?

Alleen de lamp vervangen of ook het armatuur?

Soms kan een bestaande lichtbron één-op-één worden vervangen door een geschikte LED-variant. In andere situaties is vervanging van het volledige armatuur verstandiger of technisch noodzakelijk. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij verouderde voorschakelapparatuur, slechte armaturen, onvoldoende lichtverdeling of wanneer de VvE sensoren en andere functies wil integreren.

Laat bij oudere installaties controleren of dimmers, drivers, transformatoren en voorschakelapparatuur geschikt zijn voor de gekozen LED-oplossing. Een goedkope één-op-één vervanging kan anders storingen, flikkeren of extra onderhoud opleveren.

Let op lumen, lux, lichtkleur en verblinding

Vergelijk LED-verlichting niet alleen op wattage. Voor bewoners is vooral van belang hoeveel licht een armatuur daadwerkelijk geeft en hoe dat licht over de ruimte wordt verdeeld.

• Lumen: de hoeveelheid licht die de lichtbron afgeeft.
• Lux: de hoeveelheid licht die op een oppervlak terechtkomt.
• Kleurtemperatuur: uitgedrukt in Kelvin. Warm wit oogt anders dan neutraal of koel wit.
• Verblinding: een armatuur kan technisch voldoende licht geven maar toch onprettig zijn door de positie of bundeling.

Een entree vraagt daardoor om een andere afweging dan een parkeergarage of technische ruimte. Kies dus niet één type lamp voor het hele gebouw zonder naar het gebruik van de verschillende ruimten te kijken.

Bewegingssensoren en daglichtsturing

In ruimten waar verlichting niet continu nodig is, kunnen bewegingssensoren of daglichtsturing extra besparen. Denk aan trappenhuizen, gangen, bergingen en parkeergarages.

Let bij de instelling op comfort en veiligheid. Verlichting moet niet te laat inschakelen of te snel weer uitgaan. Ook moet de VvE rekening houden met bewoners die minder snel bewegen of meer tijd nodig hebben om een ruimte te gebruiken.

Zo berekent de VvE de mogelijke besparing

Gebruik voor de businesscase de werkelijke gegevens van het complex en niet alleen een standaardpercentage uit een offerte.

Een eenvoudige berekening begint met:

jaarlijks verbruik in kWh = totaal vermogen in watt × aantal branduren per jaar ÷ 1.000

Bereken dit voor de huidige én de nieuwe situatie. Vermenigvuldig het verschil vervolgens met de actuele stroomprijs van de VvE. Tel daarnaast het verschil in onderhoudskosten mee, bijvoorbeeld voor lampvervanging, storingsbezoeken en eventuele hoogwerkers.

De eenvoudige terugverdientijd is vervolgens:

investering ÷ jaarlijkse netto besparing

Neem installatiekosten, eventuele aanpassing van armaturen of bekabeling en toekomstige vervangingskosten mee. Zo voorkomt de VvE een te rooskleurige terugverdientijd.

Wat kost LED-verlichting voor een VvE?

Een betrouwbaar gemiddeld bedrag is niet te geven. De investering hangt onder meer af van het aantal armaturen, het type ruimten, de bestaande installatie, montagehoogte, sensoren, eventuele bekabelingsaanpassingen en de kwaliteit van de gekozen armaturen.

Vraag daarom bij voorkeur meerdere offertes op met dezelfde uitgangspunten. Vergelijk niet alleen de aanschafprijs, maar ook lichtopbrengst, garantie, verwachte onderhoudskosten, beschikbaarheid van onderdelen en eventuele abonnementen of beheerkosten.

Gebruik hierbij ook onze uitleg over offertes vergelijken als VvE.

Onderhoud en vervangbaarheid

LED gaat doorgaans langer mee dan oudere conventionele lichtbronnen, maar ook LED-armaturen en drivers hebben geen onbeperkte levensduur. Vraag daarom vooraf welke onderdelen vervangbaar zijn en hoe lang de leverancier onderdelen beschikbaar houdt.

Bij geïntegreerde LED-armaturen kan een defecte driver of lichtmodule betekenen dat een compleet armatuur moet worden vervangen. Dat kan op lange termijn duurder zijn dan een oplossing waarbij onderdelen eenvoudig vervangbaar blijven.

Noodverlichting is een apart onderwerp

Noodverlichting en vluchtwegaanduiding hebben een andere functie dan gewone gebouwverlichting. Vervang of wijzig die installatie daarom niet alleen op basis van een energiebesparingsberekening.

Lees daarvoor onze aparte uitleg: VvE’s: controleer je noodverlichting.

Moet LED-verlichting in het MJOP?

Grote vervanging van armaturen of de volledige verlichtingsinstallatie kan onderdeel zijn van het MJOP of DMJOP. Daarmee kan de VvE onderhoud en verduurzaming combineren en de investering tijdig begroten.

Een leverancier of adviseur kiezen

Vraag een partij om niet alleen lampen te offreren, maar eerst de bestaande situatie en het gewenste gebruik te beoordelen. Een goed voorstel maakt inzichtelijk welk lichtniveau wordt bereikt, welke onderdelen worden vervangen, hoeveel energie naar verwachting wordt bespaard en welke aannames daarbij zijn gebruikt.

In de bedrijvengids van Nederlandvve.nl staat onder andere VH Projectverlichting, gespecialiseerd in projectverlichting en LED-oplossingen.

Praktische checklist voor de VvE

1. Inventariseer armaturen, vermogen, branduren en storingen.
2. Bepaal per ruimte hoeveel en welk type licht nodig is.
3. Controleer of bestaande armaturen en elektronische onderdelen geschikt zijn voor LED.
4. Onderzoek of sensoren of daglichtsturing zinvol zijn.
5. Laat de besparing berekenen met het actuele energiecontract van de VvE.
6. Neem installatie- en onderhoudskosten mee in de businesscase.
7. Vergelijk offertes op dezelfde technische uitgangspunten.
8. Vraag naar garantie, onderdelenvoorziening en vervangbaarheid.
9. Behandel noodverlichting als een afzonderlijke veiligheidsinstallatie.
10. Neem grotere vervangingen op in het MJOP of DMJOP.

Wilt u vooral weten hoe u verschillende LED-oplossingen technisch en praktisch vergelijkt? Bekijk dan ook onze 7 aandachtspunten voor het kiezen van LED-verlichting.